Ook na zestien jaar weet ik het nog precies: hoe ik op 10 februari 2001 om 17:00 uur mijn computer afsloot, mijn koffer de trap afzeulde, het allerlaatste afscheid vierde met vrienden en collega’s, hoe ik om 19:00 uur naar Warschau Centraal werd gebracht, op de Ost-West Express stapte die toen nog bestond en reed tussen Warschau en Hoek van Holland, hoe ik een coupé moest delen met een rokende man, Lees verder “Kajakarki”
Als je van adel bent, zeker in Polen, kun je hele oude tantes hebben. Neem nu Jan Lubomirski-Lanckoroński, sinds vorige week voorzitter van de Stichting der Prinsen Czartoryski. Een van zijn tantes, Izabela Czartoryska née Fleming, leefde tweehonderd jaar geleden (1746-1835). Zij was een vooruitstrevende mecenas en kunstverzamelaar en bracht een legendarische collectie bijeen, met bijvoorbeeld het Landschap met de barmhartige Samaritaan van Rembrandt. Bijzonder, in die tijd, als vrouw. Haar nazaten breidden de collectie verder uit met topstukken als de Dame met de hermelijn van Leonardo da Vinci en het Portret van een jonge man van Rafaēl. Zelf stichtte Izabella in haar buitenverblijf in het Poolse Puławy een van de eerste openbare musea van Europa. Lees verder “Een Leonardo, twee tantes, drie Rembrandts”
Die maanden na de bevrijding: was dat nou één groot feest? Het is de vraag die Ian Buruma zich stelde en de basis van zijn boek 1945 – Biografie van een jaar, dat in 2013 verscheen en dat ik nu pas heb gelezen. Wat gebeurde er precies vlak na de Tweede Wereldoorlog? Hoe richtte de wereld zich op uit de puinhopen? Door persoonlijke verhalen, brieven, dagboeken en films geeft Buruma een schets van de onmiddellijke nasleep van de oorlog – internationaal. Lees verder “1945”
Er zijn boeken die je niet uit wilt lezen omdat het zo jammer is dat ze dan hebt uitgelezen. De Pop van Bolesław Prus (1847-1912), afgelopen zomer in Nederlandse vertaling verschenen, is zo’n boek.
Ten eerste is het erg plezierig om van de 904 bladzijden het grootste deel in Warschau door te brengen, die stad ‘met veel gele huizen’, die ‘waarschijnlijk de geelste stad onder de zon’ is.
Ten tweede is het nog plezieriger om je weer eens te kunnen verliezen in een baksteenboek over een onmogelijke liefde: Lees verder “De pop”
Of je nu wel of niet in kabouters gelooft, één ding is zeker: tuinkabouters bestaan echt. Ik zag ze onlangs nog in het atelier van K. wiens werk ik kwam bekijken, tussen de drukpers en een voorraad inkt. Het was per ongeluk: K. schaamde zich een beetje en probeerde de kartonnen doos met zijn voet nog snel onder zijn werkbank te schuiven.
Maar ik had ze al gezien. Rode mutsen, witte baarden, mopsneuzen. Het kon niet missen. Ik bukte me en trok de doos tevoorschijn, ik had me niet vergist. Tuinkabouters met kruiwagens en vishengels, met boodschappentassen en muziekinstrumenten. Een lag er zelfs te lezen, op zijn buik, hij had een bril op. Lees verder “Tuinkabouters”
Pechdagen, gisteren was het er een, een pechdag vol met onhandig verkeer.
Op weg naar mijn geboortedorp Boskoop strandde ik op het station van Leiden. In plaats van de trein nam ik de bus, net als in mijn studietijd. Vinexwijken en afgrijselijke industriegebieden zijn in de plaats gekomen van de weilanden van vroeger. Dat had ik kunnen weten, toch schrok ik van die onherkenbaarheid. Op de Rijndijk bij Zoeterwoude strandden we opnieuw, nu achter een landbouwvoertuig.
In Boskoop bleken alle bushaltes verplaatst en daarom liep ik een paar kilometer langs de drukke verkeersweg die het dorp doorsnijdt. Een voetpad aan één kant van de weg, een fietspad aan beide zijden. Lees verder “Polish bike”
Naast al het schokkende wereldnieuws van het afgelopen jaar, leken andere schokkende gebeurtenissen ineens kleiner te zijn. Het verdwijnen van de filosofie als studierichting aan de Erasmus Universiteit en het verdwijnen van steeds meer kleine talen aan andere universiteiten: het zijn geen ontwikkelingen die de oudejaarsconferences halen. Maar als de UvA zijn hervormingsplannen gaat realiseren, verdwijnen de bacheloropleidingen Zweeds, Noors, Deens, Pools, Tsjechisch, Servisch/Kroatisch, en Nieuwgriekse taal en cultuur geheel uit Nederland. Lees verder “In memoriam: Stanisław Barańczak”
December, 13 december. Het is precies drieëndertig jaar geleden dat mijn vader in alle vroegte de slaapkamer van mijn zusje binnenkwam, met de mededeling dat de Russen Polen waren binnengevallen. Ze was net zeventien geworden en onze vreugde over haar gloednieuwe oranje platenspeler verdampte maar heel even. Russen, Polen, het klonk cryptisch en was ver weg. Dat in Polen de staat van beleg was uitgeroepen, drong nauwelijks tot ons door. Dat mijn latere vrienden die nacht voor maanden werden geïnterneerd, kon ik al helemaal niet weten. Snel zetten we een lp van ABBA op. Lees verder “Nacht”
Wordt mijn derde boek een roman of non-fictie (of, zoals de Polen zo mooi zeggen, ‘literatuur van de feiten’)? En als ik voor non-fictie kies, mag ik dan nog wel dingen verzinnen of is dat absoluut verboden? Voor welke vorm ik ook ga kiezen, de feiten moeten kloppen en daarom dook ik onlangs onder in de Universiteitsbibliotheek van Krakau. En daar gebeurde het: serendipiteit! Op zoek naar een bepaald artikel in een oud nummer van het weekblad Tygodnik Powszechny, trof ik iets heel anders aan – een interview met de Poolse dichter Zbigniew Herbert over zijn bundel essays en apocriefe verhalen over Nederlandse cultuur, in het Nederlands vertaald als De bittere geur van tulpen. Lees verder “Apocriefe tulpem”
Het is echt waar, er was eens een vrouw die in het Dom Kereta woonde, het Keret House. Het smalste huis van Warschau stond op hoge benen, net als zijzelf. Niet dat dat iets te betekenen had. Ze was geen type dat met haar hoofd in de wolken liep. Liever dan naar de toekomst te kijken, bewoog ze zich naar het verleden. Ik heb haar pas nog gezien, jij misschien ook? Op de hoek van de Chłodna- en de Żelaznastraat waren ze met de riolering bezig, af en toe hoorde ik de stratenmakers naar haar schreeuwen omdat ze in een kuil was gekropen en daar God weet wat aan het zoeken was. Ze kwam naar boven met een paar kapotte tegels, ik geloof dat ze mosgroen waren, is dat nu zo bijzonder? Lees verder “Sprookje over de vrouw die in het Keret House woonde”