Ik schrik van de bel, zo laat op de avond, al ben ik blij dat ze zich eindelijk melden. Dankzij de camera kan ik net hun puntmutsen zien met de pompons. Ze moeten op elkaars schouders zijn gaan staan om bij de bel te kunnen. Voor ik het weet zeulen ze een heel klein kratje bier de trap op en stellen zich aan me voor: Sjoeni, Ze’efrani, After en Salzmann, de vier kabouters uit het verhaal ‘Sjoeni’ van Etgar Keret. Ze hebben allevier een zonnebrilletje op. Lees verder “Keret House (8, slot) – Sjoeni en de anderen”
Categorie: Polen
Keret House (7) – Lege plekken
Op mijn auteursavond in het Warschause Holland Huis verschijnt de Nederlandse acteur Redbad Klynstra, die al twintig jaar in Warschau woont en eigenlijk een Pool is. Hij leest voor zoals alleen Poolse acteurs dat kunnen, en het is doodstil in de zaal als hij een in het Pools vertaald fragment voorleest uit De draad en de vliegende naald. Later vraagt hij me of ik aan wil schuiven bij zijn talkshow Republika Kultury (De Cultuurrepubliek), dat iedere zondag wordt uitgezonden op Telewizja Republika. Het thema van de eerstkomende uitzending is ‘Lege plekken’. Lees verder “Keret House (7) – Lege plekken”
Keret House (6) – Stoet met kinderwagens
Het is zondag, misschien wel de warmste dag van het jaar, en daarom sta ik om zeven uur op. Mijn project voor vandaag is een wandeling over de Żelaznastraat, vanaf het begin tot het einde en weer terug, in totaal zo’n zes kilometer. Ik heb eerder deze week mappen vol foto’s gezien van de Żelaznastraat in de oorlogsjaren, maar hoe ziet de straat er nu uit? Wie woont hier nu? Brengen de mensen, de gebouwen, me op ideeën voor een tekst? Lees verder “Keret House (6) – Stoet met kinderwagens”
Keret House (5) – I love you, Etgar Keret!
Als ik had gedacht hier twee weken in totale afzondering te kunnen schrijven, dan had ik het goed mis. Voortdurend word ik uit mijn comfort zone gehaald. Ik woon immers niet in een huis, maar in een installatie, een semi-openbare ruimte waar mensen kunnen aanbellen als ze het Keret House van binnen willen bekijken. Ik open de deur voor een Nederlandse medewerkster van de organisatie Iconic Houses, voor een vrouw uit Israël die in Warschau is geboren, voor twee hipsters die een grand tour maken, voor Jakub Szczęsny – hier op de foto – die dit huis bedacht en komt vragen hoe ik me hier voel, voor mijn vriend Sławek die in het Cultuurpaleis werkt en een hele fotorapportage van zijn bezoek op Facebook zal zetten, voor twee meisjes uit Bulgarije waarvan er één verliefd is op Etgar Keret. Het onweert en als ze de trap beklimt krijgt ze de slappe lach, nooit had ze durven dromen dat ze hier nog eens voor stortregens zou schuilen. I love you, Etgar! schrijft ze in het gastenboek.
Keret House (4) – Buren
Ieder jaar heeft het Keret House een thema dat door de hier verblijvende kunstenaars en schrijvers uitgewerkt wordt. Dit jaar is dat ‘Buren’, waar het Pools een veel mooier woord voor heeft – Sąsiedzi, uit te spreken als somsjedzi. Het is ook een beladen begrip geworden, sinds Jan Gross een boek publiceerde met deze titel waarin hij aantoonde dat niet alleen de Duitse bezetter, maar ook de Poolse lokale bevolking actief meewerkte aan de moord op de Joden van het plaatsje Jedwabne. Lees verder “Keret House (4) – Buren”
Keret House (3) – De andere bewoners
Ik ben onder de indruk van de projecten die de andere artists in residence, mijn voorgangers hier in het Keret House, hebben bedacht. Op het bureau (aan het voeteneinde van mijn bed, zie ook mijn voorgaande blog), ligt een boekje waarin de projecten uit 2013 beschreven zijn. Door de daglichtlampen die de gevelreclame op de hiernaastgelegen flat beschijnen en meteen ook het Keret House meepakken, kan ik het ’s nachts moeiteloos lezen. Alle kunstenaars en schrijvers hielden zich min of meer aan het jaarthema: Filling the Void. Welke leegtes heeft het getto van Warschau achtergelaten? En is het mogelijk om die leegtes op te vullen, en hoe dan, of waarmee? Iedereen heeft hier een ander antwoord op geformuleerd. Lees verder “Keret House (3) – De andere bewoners”
Keret House (2) Sjoeni
Wat mij betreft is het bewijs geleverd: een goede architect kan een complete woning van 14 vierkante meter ontwerpen waarin je geen last hebt van claustrofobie. Als je het Keret House binnenkomt – via de ingang aan een ruime parkeerplaats, met vuilcontainers en een frutje doorvermoeide alcoholisten – leidt een metalen trap je meteen naar boven. Bovenaan de trap een luik: je bent op de eerste verdieping. Recht voor je: de salon (2 m2) compleet met tafel en twee stoelen. Meteen daarachter: de keuken (2 m2) met elektrische kookplaat en koelkast. En daarachter: de douche-toiletcombinatie (2m2). Achterom kijken, snel het luik dichtdoen voordat je van de trap afvalt. Lees verder “Keret House (2) Sjoeni”
Keret House (1)
Het was een onooglijke steeg tussen twee grijze betonnen flats, totdat architect Jakub Szczęsny op een briljant idee kwam. Hier, op de grens van het vroegere ‘grote’ en ‘kleine’ getto, zou hij het concept van ‘onmogelijke architectuur’ onderzoeken en het smalste huis ter wereld bouwen. En zo geschiedde. Op een perceel dat 92 centimeter meet op het smalste punt, en 152 op het breedste, staat een huis voorzien van douche en toilet, keuken en bed, zitzak en schrijftafel. Kunstenaars en schrijvers worden uitgenodigd om deze art installation te komen bewonen. Lees verder “Keret House (1)”
Namen
Je bent een weekend in Polen en het gaat zoals altijd: iedereen vertelt verhalen, je komt terug met wel drie romans in je hoofd. P. komt met verhalen over zijn familie, de oorlog natuurlijk, niet verder vertellen, niet voor een boek gebruiken dit.
‘Maar hoe heetten ze dan’, vraag ik. ‘Die tante, die oudoom, die achterneef.’ Een naam bepaalt een verhaal.
Voor sommige schrijvers helpt het: lijstjes maken als ze aan iets nieuws beginnen, of als ze niet weten hoe ze verder moeten met hun schrijfproces. Wat ook helpt, is een uurtje lezen in de Księga naszych imion van ene mijnheer Józef Bubak, mijn Poolse namenboek. Naast Joachim, Joanna, Jolanta (ik sla maar een willekeurige pagina op), tref je hier ook Boguchwał, Wszechiech, of Żelisław aan. Of Grzymisława, Makryna, Strzeżysława. Als mijn hoofdpersonen zulke namen zouden hebben, kan ik de verhalen die P. me vertelt zelf wel verzinnen. En trouwens, tegen de tijd dat ik Mśigniewa, Świętopełk of Wawrzyniec foutloos uit kan spreken, heb ik allang een nieuwe roman geschreven.
Bericht voor Jerzy Panek
Het is nu het vijfde jaar dat ik af en toe een schrijfweek doorbreng in mijn Krakause studio. Die studio is helemaal niet van mij, maar van genereuze vrienden die de ruimte beschikbaar stellen aan kunstenaars of schrijvers die er willen werken. Al die jaren ligt er een brief in de vensterbank van een Amerikaanse afzender. URGENT. DATED REPLY REQUESTED staat er in boze letters op de enveloppe gestempeld, maar de geadresseerde is al meer dan tien jaar dood. Lees verder “Bericht voor Jerzy Panek”