Het is nu het vijfde jaar dat ik af en toe een schrijfweek doorbreng in mijn Krakause studio. Die studio is helemaal niet van mij, maar van genereuze vrienden die de ruimte beschikbaar stellen aan kunstenaars of schrijvers die er willen werken. Al die jaren ligt er een brief in de vensterbank van een Amerikaanse afzender. URGENT. DATED REPLY REQUESTED staat er in boze letters op de enveloppe gestempeld, maar de geadresseerde is al meer dan tien jaar dood. Lees verder “Bericht voor Jerzy Panek”
Korenvelden, berkenbossen, rangeerterreinen, Pruisisch blauw, boerderijen, hazen, reëen, ooievaars, klaprozen, bospaden, landwegen, bergen roest, wolkenluchten, vlierbessen, bakstenen, plantenbakken, Zbąszynek, uitgestalde stoomtreinen, huizenrij, woonkazerne, seinpalen, dreigende regenbuien, rode petten, paard en wagen, naaldhout, Lees verder “Poolse trein”
Een scène schrijven waarin een rijnaak, de Eleonora, over de IJssel vaart, dan langs de IJssel gaan wandelen en ingehaald worden door een rijnaak, de Eleonora.
‘Ik laat de geleerdheid door me heen stromen zodat ik met al die kennis gedurende één helder ogenblik dit ook werkelijk zie. Is het erg dat ik die kennis weer zal vergeten? Nee, want wat ik niet zal vergeten is de essentie, de ervaring. Het is alsof er op zulke momenten een uitbreiding van je wezen plaatsvindt, je manier van denken wordt uitgerekt.’ Deze woorden van Cees Nooteboom worden geciteerd door Menno Fitski, conservator Aziatische kunst in het Rijksmuseum in de indrukwekkende documentaire over het Rijks van Oeke Hoogendijk.
‘Al die kennis verkrijg je tijdelijk, je vergeet het weer, maar de essentie blijft’, zegt Fitski. ‘Je hoeft niet te onthouden wat je in een museum ziet, maar het gaat in een museum om de ervaring, dat is waar je een beter mens van wordt. Dit is het, zo moet het zijn.’
Dat teweeg brengen: dat is de wezenlijke betekenis van het vak van de conservator. En daarom moet de conservator blijven, overal, in ieder museum.
Lees mijn hele column De conservator moet blijven! hier op de website van de Vereniging van Nederlandse Kunsthistorici.
‘Lang leve oom Jozef Stalin, wiens lippen zoeter zijn dan frambozen’, zingt Julia in De draad en de vliegende naald. Ze moet er om lachen, al realiseert ze zich dat ze een paar jaar eerder vanwege dat gegiechel nog gearresteerd had kunnen worden.
Vandaag is het zestig jaar geleden dat Iosif Vissarionovitsj Stalin is overleden. Ook al heeft hij naar schatting ruim tien miljoen doden op zijn geweten, in Rusland begint oom Stalin in sommige kringen weer een sterrenstatus te krijgen. Lees verder “Stalins sterfdag”
Als ik een boek in mijn handen heb met achterin een stamboom en een lange lijst van de belangrijkste personages, dan ga ik er eens lekker voor zitten. Dat deed ik een paar weken geleden eindelijk voor het epos van Vasili Grossman, Leven en lot. ‘Anna Semjonovna Strum, Anna Vladimirovna Sjaposjnikova en Sofja Osipovna Levinton zijn jeugdvriendinnen. Anna Semjonovna Strum, Maroesja en Sonja Sjaposjnikova en Tolja zijn bij het begin van de roman overleden en komen alleen in de herinnering van andere personages voor.’ Als je de weg nog niet kwijt bent, moet je het boek zeker gaan lezen omdat je onvergetelijke uren zult beleven. Lees verder “Boodschappennetje”
Dat lijstje van dopingdokter Eufemiano Fuentes eerder deze week in NRC, waar deed dat me toch aan denken? Codes als I-3, =HM, [0’05 – 0’07], 2a/9a/12a/15a. Als ik het allemaal goed lees natuurlijk, formules zijn nooit mijn sterkste kant geweest.
Plaatjes kijken gaat me beter af. Ineens wist ik het: Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885-1939), alias Witkacy, de Poolse schrijver, theaterman, kunstenaar. In 1932 schreef hij Het reglement van de portrettenfirma “S.I. Witkiewicz”, dat in het Nederlands werd vertaald door Karol Lesman en in 2000 prachtig werd uitgegeven door Huis Clos. Lees verder “Doping”
Over de Amsterdamse boekhandel Schimmelpennink had ik in de krant gelezen en daarom ging ik er een boek kopen. Ik wist precies wat ik wilde hebben, ook al was ik de titel vergeten en kon ik even niet op de naam van de auteur komen. Dat legde ik uit aan de boekverkoper die met een pijp in zijn hand tevoorschijn kwam. Lees verder “Onze tasjes”
Het is echt waar, er was eens een man die achteruit kon lopen. Altijd koos hij de eerste dag van het jaar om zijn mooiste mantel aan te trekken en zijn hoed af te borstelen. Hij begon er meteen mee, anders werkte het niet. Toevallige voorbijgangers wisten niet wat ze zagen. Zijn schoenen klosten door de regen, hij liep langs de kerk en door de winkelstraten, de kerstverlichting tinkelde in de plassen waar hij zojuist doorheen was gelopen. Lees verder “De man die achteruit kon lopen”
Het gebeurde op een kerstnacht, nu al weer jaren geleden. Ik liep over de dijk langs de IJssel naar huis. Het was een prachtige kerkdienst geweest en de kerstliederen klonken nog na in mijn hoofd. Er is een roos ontloken. Midden in de winternacht. Zacht neuriede ik ze mee. En daarna gezellig nog een glas glühwein met iedereen. Nou ja, een paar glazen. Ik moest nog een flink stuk naar huis lopen tenslotte. Lees verder “Het krijtende kerstkind”