© Stephan Vanfleteren / MSK Gent
Voor zijn expo Transcripts of a Sea waadde fotograaf Stephan Vanfleteren de Noordzee in als was ze een schilderij van Caspar David Friedrich of een film van Tarkovski. De foto’s namen mij op sleeptouw. Haast je, de tentoonstelling is nog tot 4 januari in Gent te zien.
Lees verder “Heeft de zee een ziel?”
Letters die ergens opduiken waar ze niet horen – juist die letters trekken als eerste onze aandacht. Misschien horen ze daarom wél thuis op die plekken waar we ze niet verwachten. En dat zijn ook vaak plekken waar we zelf nogal eens sporen achterlaten.
Lees verder “Grappige graffiti in de zeventiende eeuw”
Het is 11 november 1918 als Alojzy Pokora ontwaakt in een Berlijns ziekenhuis. Fürchte dich nicht, glaube nur, leest hij op de witte muur tegenover zich, maar dat is niet zo gemakkelijk als je een luitenant bent die gewond en getraumatiseerd van het Vlaamse slagveld is teruggekeerd.
Wouter Overhaus, Notes and red shoes, pen/potlood/papier, 2023
Houdt u ook zo van kijken naar mensen die kijken? Ik wel. Daarom kocht ik vorige week deze geweldige tekening van Wouter Overhaus. Drie kijkers in een museumzaal bewonderen een werk van Keith Haring.
Lees verder “Kijken naar mensen die kijken”
Een mens bestaat nooit op zichzelf. Schaduwen uit het verleden bepalen wie we zijn. Dat de grenzen tussen feit en fictie daarbij vervagen, nou en?
Voor de Nederlandse Boekengids besprak ik Het bed met de gouden poot van de Letse schrijver Zigmunds Skujiņš. De roman is nu, eenendertig jaar na publicatie, in het Nederlands verschenen, in vertaling van Brenda Lelie die de roman ook van een voorwoord voorzag.
De bespreking kun je hier lezen.
Zigmunds Skujiņš, Het bed met de gouden poot (vertaling Brenda Lelie), Prometheus 2025, 528 p.
‘In alle huizen die ik in mijn leven heb bewoond, vooral in mijn studententijd, liet ik altijd iets onaf. In mijn achterhoofd zat het wellicht vreemde idee dat wanneer een huis helemaal af zou zijn, ik op zoek moest naar een ander huis. Want dan was er niets meer te doen en blijkbaar moet ik altijd iets te doen hebben.’ Dit is een citaat uit een van de mooiste fragmenten van het nieuwe boek van Gerbrand Bakker, Aan mij heb je niks, het vierde deel van Bakkers ‘autobiografische geschriften’ dat verscheen in de serie Privé-domein van de Arbeiderspers.
Voor De Parelduiker schreef ik een essay over een van mijn ‘historische buren’ in Warschau – de Pools-Joodse dichter Władysław Szlengel (1912 of 1914 – 1943). Hij woonde vlakbij ‘mijn’ IJzerstraat, maar dan in een ander tijdperk. Wil je het mooi vormgegeven papieren nummer van De Parelduiker op papier lezen? Je kunt het (jaargang 29, 2024, nummer 5) hier bestellen.
Władysław Szlengel voor een filmaffiche van De graaf van Monte Christo, juli 1930 (Emanuel Ringelblum Jewish Historical Institute [JHI] Collection.
Lees verder “Over de dingen van Władysław Szlengel”
Mérode-altaarstuk, detail
© via Met Museum
Na het overlijden van mijn vader moet ik steeds denken aan de Mérode-triptiek, waarin Jozef wordt afgebeeld als timmerman. Hoe graag had mijn vader hem aangemoedigd om ook een klauwhamer, blokschaaf en ander gereedschap aan te schaffen.
Een ode aan Gert Verschoor (1936 – 2025).
Rembrandt van Rijn, Oude lezende vrouw, waarschijnlijk de profetes Hanna, 1631
© Rijksmuseum, Amsterdam
‘Geloof me, Kelafos, ik vind het fijn om met heel oude mensen te praten. Ze hebben als eersten een weg genomen die misschien ook wij moeten afleggen. En ik denk eigenlijk dat we van hen kunnen leren hoe die weg is, ongelijk en lastig óf gemakkelijk en vlak. Hoe denk jij hierover?’
Socrates in Plato, Het bestel
Met deze vraag van Socrates als uitgangspunt stuurde filosofe Suzanne Biewinga negen jaar geleden een bericht naar haar lokale krant. Ze hoopte twaalf ouderen te interesseren om mee te doen aan drie filosofische groepsgesprekken, waarin ze met hulp van oude en hedendaagse denkers en wetenschappers wilde onderzoeken hoe mensen oud worden in deze tijd. Immers: nog nooit in de geschiedenis zijn zóveel mensen zó oud geworden.
Lees verder “Ouder worden als ervaring”‘Wees niet onverschillig’. Dat was het levensmotto van de Pools-Joodse historicus, journalist en Auschwitz-overlevende Marian Turski. Hij overleed op 18 februari, 98 jaar oud. Op zondag 23 februari werd hij onder grote belangstelling begraven op de Joodse begraafplaats in Warschau.
Marian Turski (Foto: M. Jaźwiecki / Muzeum Historii Żydów Polskich)
‘Wees niet onverschillig’ – het was de ondertoon van alle gesprekken die je met Marian Turski voerde. Ik leerde hem kennen in de jaren negentig, toen ik cultureel attaché was aan de Nederlandse Ambassade in Warschau.
Lees verder “In memoriam: Marian Turski”