Dautzenberg wordt Murakami

130516_CT_en_dan_komen_de_fotos_brochure.indd

Na vier dagen griep heb ik eindelijk weer zin om een boek te lezen, de nieuwe Dautzenberg natuurlijk. Maar het is elf uur ’s avonds, de boekhandel is dicht en al zou dat niet zo zijn, dan is 500 meter lopen vandaag nog veel te ver. Gelukkig is voor dit soort situaties het eBook uitgevonden, binnen twee minuten staat het op mijn iPad, A.H.J. Dautzenberg, En dan komen de foto’s.

Eerst mijn irritatie. Want waarom vindt de uitgever, die ook mijn eigen uitgever is, het nodig om meteen achter de Dautzenberg-cover te openen met die psychedelische cover van een heel ander boek, namelijk De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren – de nieuwe Murakami? Of is dit een Dautziaanse practical joke?

Niet te snel oordelen. De eerste bladzijde proberen. ‘Vanaf juli van zijn tweede jaar aan de universiteit tot januari van het jaar daarop was er geen moment van zijn leven dat Tsukuri Tazaki niet aan de dood dacht.’ Krijg ik hier één bladzijde Murakami voorgeschoteld bij wijze van ready made? Een hoofdstuk misschien, om me een onvergetelijke leeservaring te bezorgen? Neen! Achter die beeldschone blauwe vis van de Dautzenberg-cover gaat de hele eindeloze kleurloze Tsukuru Tazaki schuil.

Goeie actie. Ik ga het hele weekend alle En dan komen de foto’s downloaden die er digitaal beschikbaar zijn. Ben benieuwd met welke zojuist verschenen andere romans ik nog meer wordt verrast. Want misschien bestaat er gewoon helemaal geen digitale editie van de nieuwe Dautz?

Sotsji

Schermafbeelding 2016-06-25 om 19.38.22

Citaat:
‘Op een heuvel buiten Sotsji liggen gerestaureerde witte kerken met uientorens waarvan het bladgoud glanst in de felle zon. […] De monotone samenzang klinkt als een serie stemmen uit een andere wereld en een andere tijd. Toen Rusland uit naam van de orthodoxie expandeerde, woonden hier Kaukasische bergvolken die zich tot de islam hadden bekeerd, bekend als Adygiërs, maar ook als Tsjerkessen. Zij lieten zich moeilijk onderwerpen en vielen veelvuldig het fort aan dat de Russen hadden gebouwd op de plek die zij soatsji noemden. In 1864 veroverden de Russen de kust uiteindelijk met een militaire overmacht, en een etnische zuivering volgde. Meer dan een half miljoen Kaukasische moslims vluchtten naar het Osmaanse Rijk. […] Als de Olympische Winterspelen in 2014 worden geopend, is een tsaristische moordpartij uit 1864 precies honderdvijftig jaar oud.’
Uit: Olaf Tempelman, Omweg naar Istanboel. De kusten van de Zwarte Zee, met foto’s van Marco van Duyvendijk, Amsterdam 2013

Ramen lappen

Onlangs was ik in Kraków op bezoek bij Piotr Oczko, de auteur van een studie van 700 pagina’s over de Nederlanders en hun schoonmaakwoede. Tijdens zijn onderzoek bracht hij niet alleen duizenden Nederlandse schilderijen, prenten, tekeningen en tegels bij elkaar die het schoonmaken tot onderwerp hebben, maar vond hij ook talloze teksten, gedichten en liedjes waarin het poetsen, vegen en boenen wordt bezongen. Oczko raakte vooral gefascineerd door de iconografie van de bezem, een motief dat hij vond op meer dan 2000 afbeeldingen. Er zijn 292 illustraties in het boek opgenomen, variërend van schilderijen van Pieter de Hooch tot foto’s uit de jaren dertig van vrouwen in Bunschoter klederdracht die een preekstoel staan te schrobben. In zijn publicatie (update: waarvan in 2021 een Nederlandse vertaling verscheen bij Primavera Pers) beschrijft en analyseert Oczko de verbindingen van onze schoonmaakwoede met kwesties op het gebied van moraal en religie, vaderlandsliefde en nationale identiteit.


Het boek is zo fenomenaal dat Oczko binnenkort professor wordt aan de Universiteit van Kraków. Dan stuur ik hem een cadeau: Meester in de hygiëne van Anton Valens (2004).

Lees verder “Ramen lappen”

Boodschappennetje

images-12-200x149

Als ik een boek in mijn handen heb met achterin een stamboom en een lange lijst van de belangrijkste personages, dan ga ik er eens lekker voor zitten. Dat deed ik een paar weken geleden eindelijk voor het epos van Vasili Grossman, Leven en lot. ‘Anna Semjonovna Strum, Anna Vladimirovna Sjaposjnikova en Sofja Osipovna Levinton zijn jeugdvriendinnen. Anna Semjonovna Strum, Maroesja en Sonja Sjaposjnikova en Tolja zijn bij het begin van de roman overleden en komen alleen in de herinnering van andere personages voor.’ Als je de weg nog niet kwijt bent, moet je het boek zeker gaan lezen omdat je onvergetelijke uren zult beleven. Lees verder “Boodschappennetje”

Genoeg

Szymborska1

Vorige week verscheen in Polen de echt allerlaatste dichtbundel van Wisława Szymborska. De bundel bevat haar dertien laatste gedichten en enkele fragmenten, gereconstrueerd uit nagelaten notitieblaadjes. De titel voor de bundel bedacht Szymborska zelf nog voor haar dood: Wystarczy, hetgeen betekent ‘zo is het genoeg’, of, als je nog minder woorden wilt gebruiken: ‘genoeg’.

Wystarczy
, daar kun je heel flauw over doen: ‘het is mij wel best’, of ‘het is mooi geweest’. Zelf dacht ik eerder aan die prachtige cantate van J.S. Bach, Ich habe genug (BWV 82). Lees verder “Genoeg”

Szymborska en Vermeer, Vermeer en Szymborska

Schermafbeelding 2016-06-25 om 16.41.43

In mijn dromen / schilder ik als Vermeer van Delft schreef de vorige week overleden Wisława Szymborska in haar gedicht “Lof der dromen”.
Geen Rembrandt of Rubens: het ging Szymborska niet om de meesters van het stevige penseel of het grote gebaar, maar ze waardeerde in de schilderkunst juist het kleine, nauwelijks waarneembare. In het landschap van de oude meester / waar de bomen onder olieverf wortelen / leidt het paadje zonder twijfel ergens heen, dicht ze in “Landschap”, en ze gaat verder: ik ben die vrouw daar onder de es. Kijk goed hoe ver ik me van jou verwijderd heb / wat voor witte kap en gele rok ik draag / hoe stevig ik mijn mandje vasthoud om niet van het doek te vallen. Lees verder “Szymborska en Vermeer, Vermeer en Szymborska”

De film, het gedicht, het boek, de titel

arseny-tarkovsky

De Spiegel van Andrei Tarkovski: het was een van de eerste films die ik in het begin van de jaren negentig bekeek in een Warschaus bioscoopje. Het Russisch in de film kon ik niet verstaan, de Poolse ondertiteling kon ik nog niet lezen. Maar dat gaf niet: de film is een soort gedicht in beelden. Ik werd reddeloos verliefd op De Spiegel, en later op alle andere films van Tarkovski. Lees verder “De film, het gedicht, het boek, de titel”

Nogmaals: de scharrelaarsvleugel

Verschoor - Draad en de vliegende naald.jpg

De draad en de vliegende naald is uit. Gisteren, op de dag van de boekpresentatie, lag de etalage bij de Zutphense boekhandel Van Someren en Ten Bosch vol met scharrelaarsvleugels. Ondertussen kwam er een mooie mail binnen van ontwerper Herman van Bostelen, waarin hij schreef: ‘Het was me een genoegen de vleugel te kunnen gebruiken voor dit omslag. Ik hou van beeld dat door zijn kwaliteit of door zijn oorsprong in een nieuwe context een betekenis krijgt die het werk waarvoor het wordt gebruikt, op een associatieve manier verbindt aan andere betekenissen van het beeld. Door Dürer te citeren in plaats van het schilderij als illustratie te gebruiken, wordt dit gegeven naar mijn gevoel versterkt, maar misschien zijn dat slechts hersenspinsels.’ Lees verder “Nogmaals: de scharrelaarsvleugel”

De scharrelaarsvleugel

7109004_v1.jpg

Ik ben heel blij met het mooie omslag van De draad en de vliegende naald, dat is ontworpen door Herman van Bostelen. Het is niet zomaar een verenpak dat Van Bostelen voor het omslag heeft gekozen, maar een kleurige aquarel van Albrecht Dürer (1471-1528). Dürer heeft zich meerdere malen door een bijzondere vogel, de scharrelaar (Coracias garrulus), laten inspireren. Hier zien we zijn Blaurackeflügel: een uitgespreide  vleugel van de scharrelaar, die in al zijn kleurenpracht aan ons getoond wordt. De vleugel is zo gedetailleerd geschilderd dat je ieder veertje en iedere kleurnuance  kunt onderscheiden. Lees verder “De scharrelaarsvleugel”